GEGURITAN ( Bahasa Jawa Kelas 12 Semester 1 )

    
Pegerten   
      Geguritan yaiku puisi jawa gagrag anyar kang ora kaiket dening paugeran tinamtu. Cacahe larik, cacahe wanda, cacahe pada, tembung-tembug kang dipilih, lan surasane kabeh merdika utawa bebas. Gumantung net atine kang nggurit. Ana kang nganggo lelewane basa (gaya bahasa) tinamtu, uga ana kang biasa-biasa wae.

A. Maca lan nanggapi isine teks geguritan sarta niteni perangan-perangane
              Supaya bisa nemokake isine geguritan bisa dilakoni kanthi cara ing ngisor iki
    a. Maca kanthi premati, yen perlu dibolan-baleni.
    b. Nggatekake ubungane larik siji lan sijine, banjur menehi tandha ngaso(/) utawa sigeg(//).
    c. Golekana tegese tembung-tembung kang angel utawa aneh. Bisa tegese lugu, entar, utawa            lambang
    d. Golekana pesen utawa amanat kang dikarepake dening panggurite.
    e. Tambahana tembung utawa wanda saengga ukarane bisa cetha lan bisa ditemokake karepe.

               Menawa cara-cara kasebut wis kolakoni, mesthi bisa kotemokake isine geguritan. Kanthi mentes, apik, endah, mengkono, para siswa banjur bisa menehi panemu. Panemu iku bisa setuju (sarujuk), bisa ora setuju, bisa nyengkuyung, lan bisa uga menehi panemu kang sipate kosok balen (berlawanan)

“Gusti”

Gusti…
Dalem namung tiyang kang lemah
Kang boten saged mlampah piyambak
Gusti…
Dalem namung tiyang ingkang gampil gripil                                          

Tansah kegoda kesenengan donya
Gusti…
Hamung siji panyuwunku
Tuntun dalem wonten ing margi kang padhang gusti
Duh Gusti…
–Intan Nukhi Adhiya–
(Sumber: basajawaasli.blogspot.co.id)

B. Nemokake tuntunan kang dikandhut ing teks geguritan lan jumbuhake karo kahanane bebrayan.

               Geguritan iku umume digawe dening panggurite kanggo nuduhake rasa marang kahanan. Ana kang nggambarake rasa bungah, rasa sedhih, nggrantes, utawa malah nggambarake rasa serik kang gegayutan karo khanan. 

C. Nulis geguritan nggunakake ragam basa kang jumbuh utawa cocog karo konteks lan pranatan utawa aturan.

               Kaya kacetha ing ngarep menawa nulis geguritan iku merdika. Supaya ana gondhelan, perlu kogatekake bab-bab kaya mengkene.
a. kaiket dening aturan utawa pranatan guru gatra, guru wilangan, guru lagu, lan sapanunggale.
b. Ngutamakake isi kang mentes, apik, endah, lan becik.
c. Bisa nggunakake lelewane basa (purwakanthi, baliswara, saroja, entar, lan sapanuggale).
d. Isine bisa pitutur, piweling, kritik, protes, nyindhir, nggresah, pamundhut, lan sapanunggale.

Sumber : 1. Gegaran Nyinau Basa Jawa 3 Kelas XII SMA/SMK/MA
                2. https://pasberita.com/geguritan-bahasa-jawa/

Komentar

Posting Komentar

Postingan populer dari blog ini

Budaya Wewaler (Bahasa Jawa kelas 12 semester 2)

Pengerten       Wewaler padha karo gugon tuhon. Gugon tuhon saka tembung gugu (pracaya marang kandhaning liyan) lan tuhu (nyata, temen). Gugon tuhon yaiku ngandel marang prakara sing dianggep duwe kadayan ngungkuli kodrat, mangka sanyatane ora. Gugon tuhon ing madyaning masyarakat Jawa diarani pepali utawa larangan. Gugon tuhon kalebu keprecayan tansah duwe rasa sumelang menawa ora bisa nyembadani prekara sing dianggep mbebayani iku. Gugon tuhon Gugon tuhon salugu yaiku bocah utawa wong sing dadi mangsane Bathara Kala miturut dongeng yaiku bocah sukerta. Miturut kaprecayan, kanggo ngusadhani supaya ora dimangsa Bathara Kala, kudu ditanggapake wayang kanthi lakon Amurwakala. Gugob tuhon wasita sinandi yaiku kalebu pitutur sing kalairake kanthi melok. Akeh nggunakake tembung boten ilok utawa ora ilok sing sejatine ngemu teges ora becik. Gugon tuhon kalebu wewaler yaiku wewaler saka leluhur utawa wong sing dadi cikal bakal amarga nindakake sawijining bab, banjur wewa...
Baca selengkapnya

PAWARTA ( Bahasa Jawa Kelas 10 Semester 1 )

     Jawa Tengah mujudake salah sawiji saka limang provinsi ing pulo Jawa. Biyene, ing provinsi iki madeg kraton-kratonlan kadipaten-kadipaten kang kaloka saindenge Nusantara, kayata karaton Surakarta Hadiningrat kang isih meger-meger nganti saiki. Kajaba iku uga katemokake kadipaten Mangkunegaran, Kadipaten Pajang, Kadipaten Demak Bintara, Kadipaten Semarang, lan liya-liyane. Nganti wektu iki isih akeh warisan kraton lan kadipaten kang tetep diuri-uri minangka warisane para leluhur. Warisane para leluhur iku wujude omah jawa utawa kaprah diarani omah adat Jawa. Omah adat Jawa Tengah pranyata ngemu sejarah, arsitektur, lan filosofi kang ngedab-edabi. A. Maca lan nanggapi teks dheskripsi ngenani omah Jawa       Teks dheskripsi, yaikuteks kang digunakake kanggo njlentrehake samubarang kanthi nerangake ciri-ciri kang katon. Samubarang kasebut bisa wujud manungsa, kewan, barang, utawa panggonan. Ing kalodhangan iki arep ngrembug babagan omah adate won...
Baca selengkapnya

Pranatacara (Bahasa Jawa Kelas 10 semester 2)

Pengerten Pranatacara inggih punika satunggiling paraga ingkang nggadhahi jejibahan nglantaraken titilaksana ing satunggiling upacara adat temanten, kesripahan, resmi/formal, pepanggihan, pasamuan, pengaosan, pentas (show) lan sapiturutipun. Upaminipun wonten ing tata upacara adat temanten Jawi pranatacara kajibah nglantaraken titi laksitaning adicara ijab, pawiwahan lan panghargyan, sanadyan mekaten adicara ijab kadhang kala madeg piyambak boten kagarba kaliyan adicara pawiwahan lan panghargyan temanten. Ing upacara kasripahan juru paniti laksana nglantaraken tata upacara pangrukti utawa pametaking layon. A. Maca lan Nanggepi Teks Pranatacara      Gatekna pethilan teks pranatacara ngisor iki! Assalamualaikum Wr.Wb.      Dhumateng panjenenganipun para pepundhen, para sesepuh pinisepuh ingkang hanggung mastuti dhumateng pepoyaning kautaman ingkang pantes pinundhi.      Para pangemban pangembanting praja satriyaning negari minangka pa...
Baca selengkapnya